پدر ژپتو؛ استاد عثمان رحمان¬زاده

پدر ژپتو؛ استاد عثمان رحمان¬زاده

پدر ژپتو؛ استاد عثمان رحمان¬زاده

استاد عثمان رحمان زاده

می توان گفت استاد عثمان رحمان زاده همان «پدر ژپتو» می باشد که آداب و رسوم، عناصر و المان های فرهنگی، تاریخی و اجتماعی کوردستان را به شکل مجسمه، پیکر، ماکت نشان می دهد و با عشق و علاقه ای که به تاریخ و فرهنگ کوردستان دارد و با دمیدن روح و جان در آثارش، میراث فرهنگی کوردستان را برای نسل ها زنده نگه داشته است. پس در مورد پدر ژپتو ایران بیشتر بدانیم:

عثمان رحمان‌زاده پیکره‌تراش عروسک‌های چوبی کورد ایرانی است.

او به خاطر عروسک‌هایش به پدر ژپتوی ایران معروف شده‌است

ابتدا گذری کنیم بر زندگی نامه ی این بزرگ مرد کورد زبان.

استاد عثمان رحمان زاده در سال ۱۳۳۵ در روستای ناچیت در نزدیکی شهر بوکان به دنیا آمد. او با استفاده از چوب و مقوا به ساختن مجسمه می‌پردازد. عثمان رحمان زاده مجسمه‌سازی را از سن ۱۰ سالگی آغاز کرده‌است. او در طراحی و آرایش عروسک‌ها و نیز در چینش صحنه، بخشی از آداب و رسوم مردم کورد را به مخاطب خودش نشان دهد. استاد رحمان‌زاده همچنین به نوشتن داستان و تصویرگری درباره‌ی عروسک‌ها پرداخته‌است. روش کار او این گونه است که قبل از ساخت هر مجسمه، فضای مورد نظر را در ذهن خود می آفریند و به شخصیت‌های داستانش فکر کرده و بر مبنای آن صحنه‌آرایی کرده و با چیدمان پیکر های کوچک در کنار هم به تصویری زنده از زندگی می رسد. او در کارهایش، مراسم عروسی، باران‌خواهی، بازی‌ها، ضرب‌المثل‌ها و دیگر آداب و رسوم مردمان کورد را به مخاطب نشان می دهد.

استاد رحمان‌زاده تا کنون بیش از ۱۴۰۰ عروسک چوبی طراحی و ساخته است که در بیش از ۷۰ کارتن از آن‌ها نگهداری می‌شود.

همچنین در سال ۱۳۹۰ نمایشگاهی از مجسمه‌ها و پیکره‌های استاد رحمان زاده در برج میلاد تهران برگزار شد.

 

پدر ژپتو ایران
پدر ژپتو ایران
پدر ژپتو ایران

قسمت هایی از مصاحبه با استاد حسن رحمان زاده را که در سال ۱۳۹۷ تهیه شده است آماده کرده ایم تا بیشتر با این کورد مرد بزرگ آشنا شویم:

۱.  لطفا خودتان را معرفی کنید و درباره نمایشگاه مردم شناسی (کوردستان) و باغ موزه که دایر کرده اید، توضیح دهید.

 من عثمان رحمان زاده، ساکن روستای ناچیت از توابع شهرستان بوکان، استان آذربایجان غربی هستم. در مورد برپایی نمایشگاه، و ساخت پیکر و ماکت های آداب و رسوم فرهنگی کوردستان، نزد کسی شاگردی نکردم و در دوره ی آموزشی خاصی شرکت نکرده ام و در واقع هیچ کس این ایده را به من پیشنهاد نداده است و حتی مدرسه هم نرفته ام و تحصیلاتی ندارم.  از ۲۶ سالگی شروع به فعالیت در این حوزه نمودم و جز اعضای خانواده ام یا کسانی که به منزلم رفت و آمد داشتند، از فعالیتم در این حوزه خبر نداشتند. از زمانی که خواستم آداب و رسوم اجتماعی و فرهنگی کوردستان را با مصالحی مانند چوب، گل، سنگ و… به صورت ماکت و مدل بسازم، همه شگفت زده شده بودند و دائم به من می گفتند که این کار شدنی نیست و نمی توانی آن را به سرانجام برسانی. اما من مانند همین امروز که توانستم پروژه ام را به پایان برسانم و در قالب یک نمایشگاه مردم شناسی برپا کنم، این تصور را داشتم و به خودم می گفتم که این کار شدنی است و روزی موفق خواهم شد که نمایشگاهی باشکوه از آداب و رسوم مردم کوردستان را برپا کنم و مردم از آن استقبال کنند. از سن ۲۶ سالگی که علاقمند به این حوزه شدم و شروع به فعالیت کردم، با وجود اینکه متأهل بودم و فرزند کوچک داشتم، اما تا جایی که وقت داشتم حتی یک دقیقه، یک ساعت و یا یک روز، به اتاق کوچک کارم می‌رفتم و شروع به ساخت این مدل ها و ماکت ها می کردم. در کل می توانم بگویم که ایننمایشگاه، متعلق به من نیست، بلکه متعلق به همه ماست و به همه ی ما تعلق دارد و

افتخاری برای کوردستان و ایران است

همچنین در سال ۱۳۹۰ نمایشگاهی از مجسمه‌ها و پیکره‌های استاد رحمان زاده در برج میلاد تهران برگزار شد.

قسمت هایی از مصاحبه با استاد حسن رحمان زاده را که در سال ۱۳۹۷ تهیه شده است آماده کرده ایم تا بیشتر با این کورد مرد بزرگ آشنا شویم.

۱.  لطفا خودتان را معرفی کنید و درباره نمایشگاه مردم شناسی (کوردستان) و باغ موزه که دایر کرده اید، توضیح دهید.

 من عثمان رحمان زاده، ساکن روستای ناچیت از توابع شهرستان بوکان، استان آذربایجان غربی هستم. در مورد برپایی نمایشگاه، و ساخت پیکر و ماکت های آداب و رسوم فرهنگی کوردستان، نزد کسی شاگردی نکردم و در دوره ی آموزشی خاصی شرکت نکرده ام و در واقع هیچ کس این ایده را به من پیشنهاد نداده است و حتی مدرسه هم نرفته ام و تحصیلاتی ندارم.  از ۲۶ سالگی شروع به فعالیت در این حوزه نمودم و جز اعضای خانواده ام یا کسانی که به منزلم رفت و آمد داشتند، از فعالیتم در این حوزه خبر نداشتند. از زمانی که خواستم آداب و رسوم اجتماعی و فرهنگی کوردستان را با مصالحی مانند چوب، گل، سنگ و… به صورت ماکت و مدل بسازم، همه شگفت زده شده بودند و دائم به من می گفتند که این کار شدنی نیست و نمی توانی آن را به سرانجام برسانی. اما من مانند همین امروز که توانستم پروژه ام را به پایان برسانم و در قالب یک نمایشگاه مردم شناسی برپا کنم، این تصور را داشتم و به خودم می گفتم که این کار شدنی است و روزی موفق خواهم شد که نمایشگاهی باشکوه از آداب و رسوم مردم کوردستان را برپا کنم و مردم از آن استقبال کنند. از سن ۲۶ سالگی که علاقمند به این حوزه شدم و شروع به فعالیت کردم، با وجود اینکه متأهل بودم و فرزند کوچک داشتم، اما تا جایی که وقت داشتم حتی یک دقیقه، یک ساعت و یا یک روز، به اتاق کوچک کارم می‌رفتم و شروع به ساخت این مدل ها و ماکت ها می کردم. در کل می توانم بگویم که ایننمایشگاه، متعلق به من نیست، بلکه متعلق به همه ماست و به همه ی ما تعلق دارد و

افتخاری برای کوردستان و ایران است

پدر ژپتو ایران
استاد عثمان رحمان زاده
پدر ژپتو ایران
استاد عثمان رحمان زاده

چه عامل هایی باعث ترغیب شما به سمت این نوع فعالیت شد؟

از زمان بچگی عادت داشتم در هر وضعیت و شرایطی با چوب، گل و سنگ و… چیزی بسازم. و از ترکیب مواد و چیز هایی که در دسترسم بود، آدمک یا ماکتی درست می کردم. حتی احساس می کنم که به صورت غریزی این حس با من بوده است.

۳. برای ساخت این ماکت ها و آداب و رسوم فرهنگی کوردستان در قالب مجسمه و پیکرهای کوچک، از چه چیزهایی یا کسانی الهام یا الگو گرفته اید؟

بیشتر ماکت ها، مجسمه ها و پیکرهایی را که در نمایشگاه به عنوان آداب و رسوم فرهنگی به نمایش گذاشته ام، خودم دیده ام و جزئی از فرهنگ زندگی ام و جامعه ام بوده اند و با آنها بزرگ شده ام. حتی آسیاب آبی که در نمایشگاه به نمایش گذاشته ام، قبلا خودم درست کرده ام.

تمام ریزه کاری های قدیمی از آداب و رسوم فرهنگی گرفته تا فعالیت های کشاورزی، تفریحی، جشن ها و مراسمات، را می توانم تصور و تجسم کنم و همه ی آنها برای من زنده اند و با آنها زندگی کردم و می کنم. بعضی از آداب و رسوم فرهنگی که نمی دانستم یا فراموش کرده بودم را از افراد مسن و باتجربه می پرسیدم. ولی بیشتر فعالیت و آثاری که در این نمایشگاه مشاهده می کنید در ذهنم وجود دارند، نحوه ی کار هم بدین صورت بوده که قبل از اقدام به ساخت آنها، در ذهنم تجسم می کردم به طوری که جلوی دیدگانم ظاهر می شدند و در مرحله ی بعد اقدام به ساخت آنها می کردم.

 ۴. نمایشگاه مردم شناسی و باغ موزه ای که برپا کرده اید شامل نمایش آداب و رسوم فرهنگی کدام شهرها و مناطق کوردستان می باشند؟

بیشتر شامل منطقه موکریان (بوکان، مهاباد، سردشت، اشنویه و

پیرانشهر و…..) هستند و همچنین بخشی از آداب و رسوم فرهنگی منطقه اورامانات را هم به نمایش گذاشته ام. در آینده امید دارم که نمایشگاه را وسعت ببخشم و فضای بیشتری را به آن اختصاص دهم و بتوانم آداب و رسومات فرهنگی دیگر مناطق کوردستان را هم به نمایش در آورم. حتی در مورد فرهنگ مناطق آذری (ترک نشین) هم فعالیت داشتم و تخصص دارم. اگر فرصتی باشد حتما در مورد فرهنگ آن مناطق هم نمایشگاه برگزار خواهم کرد

چه کسانی، گروهی، یا سازمان هایی در این امر به شما کمک کرده اند؟ و از فعالیت تان حمایت کرده اند؟

در این امر، هیچ کسی به من کمکی نکرده است و از من حمایت نشده است. چندین سال است که به سازمان صدا و سیما، اداره فرمانداری و شهرداری بوکان و به روزنامه ها و نماینده مجلس هم پیشنهاد داده ام و گفتم که با کمک و همیاری همدیگر بتوانیم این نمایشگاه را برپا کنیم و حتی بارها اعلام آمادگی کرده ام، اما پاسخ و واکنش مثبتی از آنها دریافت نکرده ام. امسال هم خودم با کمک برخی از دوستان و مالکان باغ، نمایشگاه را برپا کردیم. سال گذشته نمایشگاه را در چادرها برگزار کردم که بخاطر وقوع سیل و آبگرفتگی چادرها و خراب شدن آنها، متوقف شد. ولی امسال از فروردین ماه ۱۳۹۷ با کمک پسرهایم شروع به برپایی این نمایشگاه کردیم و تا جایی که توان مالی داشتم صرف آن نمودیم تا موفق شدیم و بدین شکل تقدیم علاقمندان کنیم.

۶. همانطور که می دانیم، در تاریخ ۲۱ آبان ماه سال ۱۳۹۶ در استان کرمانشاه زلزله روی داد، آیا فاجعه ی زلزله باعث نشده که به آن مناطق سفر داشه باشید و وضعیت و شرایط آنجا را هم بتوان با ساخت ماکت و پیکر در نمایشگاه نشان داد؟

متاسفانه خیر، اما مایل هستم که به آن مناطق سفر داشته باشم و این سفر را در برنامه و پروژهای بعدی فعالیت ام قرار خواهد داد.

۷. به نظر شما در نمایشگاهی که برگزار کردید، کدام آداب و رسوم فرهنگی کوردستان را به نمایش نگذاشتید؟ یا از قلم افتاده اند.

با وجود اینکه ۳۶ سال در این حوزه فعالیت می کنم، اگر ۵۰ سال دیگر هم فعالیت داشته باشم، باز هم کار هایی وجود دارد و جای فعالیت و کار در این حوزه فراوان است و تمام شدنی نیست.

پروژه ای نیست که ظرف مدت خاصی یا اینکه صرفا با برگزاری یک نمایشگاه به اتمام برسد.

فرهنگ کوردستان آنقدر غنی هست و در هر منطقه ای از کوردستان، آداب و رسوم فرهنگی و اجتماعی خاصی وجود دارد که این پروژه تمام شدنی نیست و باز هم جای کار و فعالیت دارد. بازم تأکید می کنم اگر ۱۰۰ سال دیگر هم در این حوزه فعالیت داشته باشیم باز هم اول راه هستیم.

 

استاد عثمان رحمان زاده
پدر ژپتو ایران
پدر ژپتو ایران
استاد عثمان رحمان زاده
استاد عثمان رحمان زاده
استاد عثمان رحمان زاده

۸. چه برنامه هایی برای آینده دارید؟ و پروژه ای را که شروع کردید قصد دارید به کجا برسد؟

قصد دارم فعالیتم را در این حوزه گسترش دهم و وسعت ببخشم. باز هم به سراسر مناطق کوردستان و ایران سفر خواهم کرد. می خواهم پروژه ام را جهانی کنم و از کشورهای دیگر هم برای بازدید نمایشگاه و آثاری که ساخته ام، پذیرایی کنم. حتی سال گذشته گروهی از کشور ژاپن برای بازدید از فعالیت هایم به اینجا سفر کرده بودند و گزارشی از فعالیت هایم را ثبت و ضبط کردند.

 ۹. با دانشگاه ها و مدارس و دیگر مراکز علمی بخصوص در شهرهای کوردنشین جهت بازدید از نمایشگاه شما برنامه ای دارید؟ تا از تجربیات و تخصص شما در این حوزه استفاده کنند.

بله حتما، یکی از برنامه های بعدی فعالیتم می باشد.

۱۰. در آخر، چه گفته یا حرفی برای علاقمندان در این زمینه دارید؟

به فرهنگ و آداب و رسوم فرهنگی و اجتماعی خودمان احترام بگذاریم

و آنها را زنده نگه داریم

امیدواریم درباره پدر ژپتو ایران اطلاعات خوبی کسب کرده باشید.
ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.