پالنگان؛ بهشتی در میانه رودخانه سیروان و تنگی ور

پالنگان؛ بهشتی در میانه رودخانه سیروان و تنگی ور

پالنگان؛ بهشتی در میانه رودخانه سیروان و تنگی ور

پالنگان روستایی زیبا از توابع دهستان «ژاورود» شهرستان کامیاران است. این روستا در یک کیلومتری دره «تنگی ور»، 55 کیلومتری «اورامان» و 57 کیلومتری کامیاران قرار دارد. روستای پالنگان در شمار فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است، سرانه مردمی روستا حدود هزار تن است مردم آن به گویش اورامی با یکدیگر صحبت می کنند.

خانه های مردم پالنگان مانند نردبانی از پایین تا قسمت قابل توجهی از کوه را پوشش می دهد. آری معماری ساختمان ها در پالنگان به شکل پلکانی است، به طوری که حیاط یک خانه پشت بام خانه ی پایین تر است. جالب اینکه در ساخت اغلب این خانه ها به جز سنگ از هیچ مصالح دیگری استفاده نشده است.

 

تاریخچه

قدمت روستای پالنگان به حدود 3000 سال پیش می رسد که تقریباً هم عصر دوره ی سامانی است. این تاریخ با توجه به قبرهای قدیمی در برخی از گورستان های روستا و قلعه هایی که در اطراف روستا قد برافراشته اند، اثبات شده است. در مورد دلیل نام گذاری «پالنگان» دو اعتقاد وجود دارد. برخی معتقدند پالنگان در ابتدا پلنگان به معنی جای زندگی پلنگ ها بوده و برخی آن را همان پالنگان به معنی جای تکیه دادن می دانند، چرا که «پال» در زبان کردی به معنای تکیه دادن است. لازم است بدانید مردم بومی روستا همان پالنگان را ترجیح می دهند و علاقه ای به نام پلنگان برای روستای خود ندارند.

1
2

پالنگان چون در دامنه کوه و در دو سوی دره جای گرفته است، خانه‌هایی با ساختار پلکانی و از سنگ و خشته چینی دارد. رودخانه «تنگی ور» از میان پالنگان می‌گذرد و همراه با 20 چشمه در دره تنگیور روستا را سیراب می­کند و سرچشمه­ های آبی درون دره به پدید آمدن آبشارهایی انجامیده است.

رودخانه تنگیور پس از پالنگان به رودخانه سیروان می‌پیوندد. در نزدیکی یک کیلومتری جنوب شرقی روستای پالنگان درون دره و کنار چشمه‌ها، دژی به نام «قلعه پالنگان» جای دارد که نشانه ­هایی از آتشکده‌ها و پل‌هایی باستانی درون و بیرون آن آشکار است و به دوران مادها و پادشاهی هوخشتره باز می­گردد.

رودخانه تنگیور پس از پالنگان به رودخانه سیروان می‌پیوندد. در نزدیکی یک کیلومتری جنوب شرقی روستای پالنگان درون دره و کنار چشمه‌ها، دژی به نام «قلعه پالنگان» جای دارد که نشانه­هایی از آتشکده‌ها و پل‌هایی باستانی درون و بیرون آن آشکار است و به دوران مادها و پادشاهی هوخشتره باز می­گردد.

همچنین 7 دژ دیگر نیز در پالنگان بر جای مانده است، که شاید با دژ مادی یک شهر باستانی مادی در برابر یورش لشکرهای آشوری بوده باشند. همچنین گورستانی به نام بومی « مه حه لی مووسایا» از یهودیان در دروان شاهنشاهی هخامنشی و نیز گورستانی با سنگ­ نوشته از سده ششم و هفتم نیز برجاست.

روی رودخانه تنگی ور پل‌های متعددی برای رفت‌وآمد اهالی وجود دارد. گذر از این پل‌ها در حالی رود از زیر آن با خروش در جریان است و تماشای مناظر اطراف حس و حال فوق‌العاده‌ای دارد.

طبیعت بی‌نظیر و کوهستانی روستای پالنگان با آب‌وهوای مطبوعی که دارد بستری مناسب برای رویش گیاهان متتوع از جمله گیاهان دارویی است. انواع گياهان مثل گل گاوزبان، خاکشير، گل ختمی، گل بابونه و کاسني و انواع درختان بلوط، کيکم، ارژن و بنه پوشش گیاهی پالنگان را تشکیل می‌دهند. در اطراف روستا مراتعی سرسبز وجود دارد که امکان چرای دام و دامداری را فراهم کرده است.

پالنگان علاوه بر معماری اصیل از طبیعتی سرسبز و دل‌نواز نیز برخوردار است. چشمه‌ها جلوه‌ای از زیبایی‌های پالنگان است. در این روستا بیش از ۲۰ چشمه وجود دارد که هشت چشمه دائمی و بقیه فصلی هستند و چشمه‌های سيد علاالدين، خاتون و شيته كه در باغ شيخ عمر قرار گرفته‌اند. از جمله آن‌ها است. چشمه‌های پالنگان به داخل رودخانه‌های سیروان و تنگی ور می‌ریزند و بسیار گوارا و خوش طعم بوده و دارای املاح معدنی‌اند و بسیار مفید. در ۱۰ كيلومتری شمال غربی پالنگان و در دامنه كوه‌‏های روستای گواز، چشمه‏‌های آب معدنی وجود دارد، رنگ آب خروجی چشمه شيری رنگ است كه نشان‌دهنده وجود مواد آهنی و گوگردی است. آب‌‏های گوگردی برای نوشيدن و برطرف كردن برخی بيماری‌های پوستی، بيماری‏‌های مجاری تنفسی، رماتيسمی و بيماری‌‏های جلدی مفيد هستند.

آداب و رسوم پالنگان

نوروز کردی: همچون بزرگ ‎ترین جشن سراسر ایران، نوروز بزرگترین آیین‌ها و مراسم‌های مردمان روستای پالنگان است. بهار زودتر از جاهای دیگر به پالنگان می‌رسد و چون گیاهان پالنگان نسبت به سایر نقاط سردسیر کردستان زودتر رشد می‌کنند، به همین دلیل این جشن معمولاً در ابتدای اسفندماه برگزار می‌شود. این مراسم در منطقه اورامان با مرکزیت پالنگان برگزار می‌شود. این جشن همراه با موسیقی و شادپیمایی و رقص «هل پرکی»، چراغدان و افروزه کشی می­شود. کوچ بهاری کوچروان در پالنگان به برگزاری موسیقی گریان، چپله و سیاچمانه می­انجامد.

  • استقبال از بهار در پالنگان و بر پایی جشن این‌گونه است که کوچک‌ترها از دو روز قبل مشغول جمع‌آوری هیزم می‌شوند. روز جشن  زنان و مردان با لباس‌های محلی و کردی مشعل به دست به زیر پل می‌روند و بعد از شنیدن شلیک تیر، هیزم‌هایی را که در پنج نقطه روستا گذاشته‌اند روشن می‌کنند. بعد از تیر دوم مردم مشعل‌های‌شان را آتش می‌زنند و با شلیک سوم از روستا بالا می‌روند و روی سقف خانه‌هامی‌ایستند.
  • سپس روی خانه‌ها یا لب رود تنگیور، کنار بزرگ‌ترین آتش شروع به رقص کردی می‌کنند. این مراسم تماشایی فرصت و زمانی مناسب برای سفر به پالنگان است که در  کنار دیدن آیین کهن و رقص زیبای کردی با مردمان خون‌گرم پالنگان و آداب و روسوم آن‌ها آشنا می‌شوید.
10

موسيقی محلی: کردی از غنا و شور و حال خاصی برخوردار است و انواع آهنگ‌‏های شاد و يا حزين آن در مراسم مختلف، نواخته مي‏‌شود. انواع موسيقی کردی سياه چمانه؛ چپله و گريان آواها و آهنگ‌‏های رايج در روستا است. برخي رقص‏‌های گروهی به نام هلپركی با همراهی زنان و مردان فاميل که دست در دست هم داده‌‏اند، از جمله مراسم محلی است که به‌خصوص در عروسی‌ها متداول است.

بازی‌های محلی: در روستای پالنگان انواع ورزش‌‏ها و بازی‏‌های محلی متداول است. 

مردان روستا اغلب در سوارکاری مهارت دارند. گرزبازی، قل قلان، بارباران، کوشه کوشه و چاک چاک از ديگر بازی‌‏های رايج در روستاست.

غذاهای محلی: برای کسانی که اهل شکم‌گردی و امتحان کردن خوراکی‌ها و غذاهای محلی هستند، پالنگان یکی از بهترین نقاط است به‌ویژه به خاطر ماهی کبابی‌های لذیذ و خوشمزه‌اش. در ابتدای روستا و قبل از رسیدن به داخل پالنگان و همچنین در راستای رودخانه، غرفه‌های می‌بینید که در بالای آن‌ها حوضچه‌های پرورش ماهی قزل آلا وجود دارد. در اینجا شما می‌توانید این ماهی کبابی عالی را سفارش دهید. ماهی کباب‌ها را به این‌گونه‌ای می‌پزند که بعد از آن‌ها را از آب گرفتند از وسط باز می‎کنند و بعد در کباب‌پزهایی توری و به‌ شکل ماهی روی منقلی بزرگ قرار می‌کنند و آبلیموی رقیقی که با زردچوبه مخلوط شده است روی آن می‌ریزند که هم سبب ‎شود ماهی نسوزد و هم طعمی بسیار خوب به آن می‌دهد، آماده شدن این غذا نیم ساعت زمان می‌برد. ماهی‌ را بین ‎نان‌های نازک محلی قرار می‌دهند. همچنین آش دوينه، شلمين، پرپوله، ولوشه، غازينه و انواع غذاهای گياهی نیز از متداول‏‌ترين غذاهای محلی در روستای پالنگان هستند.

12

سوغات پالنگان: ساکنان پالنگان به کشاوزی، دامداری، صنايع‌دستی و شيلات مشغول هستند. در غرب این روستا  می‌توانید باغ‌های میوه را ببیند که خود از دیدنی‌های پالنگان است. 

13

گندم، جو، میوه‌هایی چون انار، هلو، زردآلو، انجیر و انواع لبنيات مثل دوغ و کشک مهم‏‌ترين محصولات این روستا است و البته ماهی تازه و عسل طبیعی و خوشمزه‌ای که در سفر به پالنگان می‌توانید از اهالی آن را خریداری کنید.

صنایع‌دستی این روستا را نیز فراموش نکنید که حاصل هنرنمایی زنان خوش ذوق پالنگان است. گيوه‌‏بافی، جاجيم‏ بافی و موج‏‌بافی از صنایع‌دستی پالنگانی‌ها است. اما موج و موج‌بافی چست؟ موج يا رختخواب پيچ، بيشتر در مناطق روستايی و در ماه‏‌های سرد سال به‌عنوان روانداز کاربرد دارد. ماده اوليه آن پشم است و با نقوش و طرح‌‏های متنوع بافته می‏‌شود.

کوچ عشایر: تماشای آهنگ کوچ عشایر یکی از زیباترین صحنه‌ها است.‌ آب‌وهوای بهاری و معتدل، مردمان عشایر را در این فصل به این سمت می‌کشاند. در هنگام کوچ عشایری مراسم‌های سنتی جذابی مانند موسیقی گریان، چپله و سیاچمانه اجرا می‌شود که در میان گردشگران از محبوبیت زیادی برخوردار هستند.

سفر و اقامت در پالنگان

چشم‌اندازهای تماشایی به‌همراه طبیعت خاص و بکر پالنگان شما را وسوسه می‌کند تا شب را در این روستا سپری کنید و بهترین راه برپا کردن چادر است. همچنین می‌توانید با از اهالی روستا سراغ خانه‌های اجاره‌ای باشید که در اختیار گردشگران قرار می‌دهند. اگر قصد ندارید شب را در این روستا سپری کنید می‌توانید پس از رسیدن به روستا، سراغ باغ‌های محی الدین یا شیخ عمر را بگیرید. این باغ‌ها با پرداخت مبلغی تا غروب آفتاب میزبان شما خواهند بود. علاوه بر این در اغلب باغ‌ها و پارکینگ‌های روستا امکان برپایی چادر وجود دارد.

14

فصل‌های بهار و تابستان بهترین زمان رفتن به پالنگان و تماشای طبیعت زیبای آن است. در این هنگامه همه چی دست در دست هم داده‌اند تا با دیدنشان محو زیبایی‌ها و مناظر چشم‌نواز شوید.

دشت گل‌های لاله در نزدیکی پالنگان، آبشارهای خروشان، رودهای پر آب، زمین‌ها و باغ‌های سرسبز میزبان شما در سفر به پالنگان هستند.

البته پالنگان در زمستان نیز جلوه خاص خود را دارد که اگر اهل سفرهای سخت و تحمل سرما هستید دیدن این روستا را را نیز در پاییز و زمستان هم تجربه کنید.

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.