یادی از مترجم قانون در طب ابن سینا

یادی از مترجم قانون در طب ابن سینا

یادی از مترجم قانون در طب ابن سینا

زندگی نامه ماموستا هه ژار چهره ماندگار کرد

عبدالرحمان شرفکندی متخلص به هژار (به کردی: هه‌ژار) شاعر، نویسنده، مترجم، فرهنگ‌نویس، واژه‌شناس، محقق، اسلام‌شناس، مفسر، فرهنگ‌نویس و عکاس کرد ایرانی بود.

از کارهای برجسته او می‌توان به ترجمه کتاب قانون در طب ابن سینا از عربی به فارسی، ترجمه منظوم رباعیات خیام از فارسی به کردی مرکزی و فرهنگ کردی ‌به ‌کردی و فارسی هَنبانه‌بۆرینه اشاره کرد. وی در سرودن شعر، تحت تأثیر شاعران برجسته کرد مانند احمد خانی، وفایی، ملای جزیری و حاجی قادر کویی بود.

هژار در جمهوری مهاباد به ‌همراه هیمن به ‌عنوان شاعر ملی کردستان برگزیده شد. وی همچنین در جنبش آزادی‌خواهی کردستان عراق به رهبری مصطفی بارزانی نیز مشارکت داشت.

زندگی‌نامه

تولد، کودکی و نوجوانی

عبدالرحمن شرفکندی در ۶ شعبان ۱۳۳۹ (برابر با ۲۵ فروردین ۱۳۰۰ / ۱۴ آوریل ۱۹۲۱) در مهاباد متولد شد. عبدالرحمن دوساله بود که دامان محبت مادرش را از دست داد و از همان اوان کودکی، سختی و تلخی زندگی را تجربه کرد. پدر او به این دلیل که شخصی مذهبی بود و علاقه‌ای که به عبدالرحمان سیوطی داشت، نام او را «عبدالرحمان» گذاشت. وی فرزند ملا محمد بور بود. برخی از منابع، همانند کتاب ساوجبلاغ مکری – مهاباد در آیینه اسناد تاریخی، محل تولد شرفکندی را روستای شرفکند بوکان ذکر کرده‌اند.

دوران کودکی و نوجوانی را در حوزه‌های دینی و علمی در زادگاهش سپری کرد و در اوایل جوانی به‌همراه خانواده‌اش به روستای طَرَغه،                                                                                                      از توابع شهرستان بوکان، اقامت گزیدند.او مدتی نزد سیدمحمد، که طلبه جوانی بود،فرهنگ لغات عربی معلقات سبع و لامیّةالعجم طغرایی اصفهانی را فراگفت و با اشعار نالی، شاعر کرد، آشنا شد.

اوایل جوانی و مرگ پدر

با مرگ پدر در سال ۱۳۱۷ خورشیدی، عهده‌دار مسئولیت خانواده شد. تحصیل را رها کرد، به کسب‌وکار روی آورد و به شهر بوکان نقل مکان کرد. مدتی در اداره دخانیاتِ بوکان به کار پرداخت. ازآنجاکه اهل شعر بود، در آن ایام به سرودن شعر روی آورد و اشعار انتقادی طنزی در باب مسائل غیراخلاقی رایج در ادارات آن زمان سرود. او در شعر، «هژار» (به کردی: هه‌ژار) (به‌معنی بینوا، بیچاره، ندار) را به‌عنوان تخلص برای خود برگزید. نخستین دیوان اشعارش را با نام آلکوک در ۱۳۲۵ خورشیدی در تبریز منتشر کرد.

هژار، به‌دلیل مسائل سیاسی، مدت دو ماه در شهر سقز به زندان افتاد، ولی هنگام انتقال به مهاباد، گریخت و به عراق رفت. در آنجا به‌علت کار زیاد سخت بیمار شد و به بیمارستانی در جبل لبنان انتقال یافت. او مدت دو سال در جبل لبنان به مطالعه پرداخت و اطلاعات خود را در زمینه زبان و ادبیات عرب تکمیل کرد. با بازگشت به عراق، به عضویت مجمع علمی آن کشور درآمد و به مطالعه و تحقیق پرداخت و برخی اشعار و مقالاتش را منتشر کرد. هژار سه سال نیز در سوریه اقامت گزید و عاقبت، بعد از هفده سال، به ایران بازگشت و در عظیمیه کرج اقامت گزید.

بازگشت به ایران

با بازگشت به ایران، بهرام فره‌وشی در دانشگاه تهران، ترجمه کتاب قانون در طب، تألیف ابن سینا را از عربی به فارسی به او پیشنهاد داد.در ازای دستمزد مختصری، و با ترجم هاولین کتاب (مجلد) از این اثر، در محافل علمی و ادبی راه پیدا کرد و به عضویت فرهنگستان زبان ایران درآمد.

درگذشت

هژار، سرانجام بر اثر بیماری در روز پنج‌شنبه دوم اسفندماه ۱۳۶۹ در تهران درگذشت. پیکر او را به مهاباد منتقل کردند و در حالی‌که شهر در ماتم نشسته‌بود و جمعیت انبوهی از دور و نزدیک برای وداع با وی گرد آمده‌بودند، با تجلیل بسیار، که حتی مسعود بارزانی، رئیس وقت اقلیم کردستان عراق نیز حضور داشت، تا گورستان بداق سلطان برده شد و در کنار هیمن و ملا غفور دباغی             (از مشاهیر کرد) به خاک سپرده شد. 

آثار و تالیفات استاد

 

1-ترجمه کتاب شفای ابوعلی سینا، در هفت جلد، انتشارات سروش

2-ترجمه قرآن کریم، چاپ تهران.

۳-ترجمه رباعیات خیام، انتشارات سروش.

۴-ترجمه شرفنامه بدلیسی، چاپ نجف.

۵-ترجمه آری این چنین بود برادر، اثر دکتر شریعتی، چاپ تهران.

۶-ترجمه عرفان برابری آزادی، اثر دکترشریعتی، انتشارات سروش.

۷-ترجمه پدر مادر ما متهمیم، اثر دکتر شریعتی، انتشارات سروش.

۸-ترجمه یک جلوش بی‌نهایت صفر، اثر دکتر علی شریعتی، چاپ تهران.

۹-ترجمه آثارالبلاد و اخبارالبلاد به فارسی، انتشارات اندیشه.

۱۰-ترجمه پنج انگشت یک مشت است. اثر بریژیدو نگوربوکسی، انتشارات تازه نگاه.

۱۱-دیوان اشعار، چاپ تبریز.

۱۲-زندگینامه، چاپ پاریس.

۱۳-تاریخ اردلان، چاپ تهران.

۱۴-فرهنگ جامع کردی به کردی و فارسی،انتشارات سروش.

۱۵-برای کردستان، چاپ عراق.

۱۶-ترجمه مه‌م و زین‌خانی به سروانی، چاپ عراق.

۱۷-مجموعه‌ای شامل طنزهای اجتماعی، چاپسوریه.

۱۸-شرح دیوان ملای جزیری، انتشارات سروش.

۱۹-طایفه فراموش شده گابان، چاپ عراق.

۲۰-تاریخ سلیمانیه ترجمه از عربی به فارسی، (چاپ نشده).

۲۱-روابط فرهنگی ایران و مصر، ترجمه از عربی به فارسی، (چاپ نشده).

۲۲- ترجمه فرهنگ عمید به کردی، چاپ نشده.

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.